Gabrijel Jug je do smrti čuvao prsten na kojem je urezana poruka jača od Jasenovca

I to će proći. Ne, ovo nisu reči koju je neki savremenik izrekao posmatrajući početak 2020. godine iz svoje sobe. U pitanju je mnogo mračniji period naše istorije. Ove riječi su spomenik stradanju nedužnih i krivih samo zato što su bili druge nacije, boje kože i političke orijentacije. “I to će proći” su riječi koje su ugravirane na prsten Gabrijela Juga, jednog od onih koji su preživeli sav pakao i torturu koja se sprovodila nad ljudima u zlolasnom ustaškom logoru Jasenovac.

Sinoć u osam časova emitovana je premijera filma “Dara iz Jasenovca”, a reakcije se i dalje ne smiruju. Ljudi raspravljaju o najbolnijim scenama, ali je možda najmučniji kadar činjenica koja prožima ceo film – snimljen je u istinitom istorijskom kontekstu, Jasenovac je postojao, a u njemu i priča o jednom Gabrijelu i njegovom prstenu.

Na sam pomen imena logora Jasenovac, mnogima se i danas, 75 godina kasnije, stegne grlo od svjedočenja žrtava i svedoka najveće sramote ljudskog roda u dvadesetom veku. Zverstva, torture mučenja i načini na koji su oduzimani životi  Srbima, Romima, i Jevrejima onima koji su sarađivali sa njima, četnicima, komunistima, bez obzira na starosnu granicu i pol, teško da se ikada mogu opravdati. Jer, ono što su pripadnici NDH i katoličkog klera radili tamo sa djecom i ženama, ne može se porediti ni sa radnjama najgorih horor filmova.

Djeca u logoru Jasenovac

Svedočenja žrtava ali i samih aktera, odnosno, ustaških vojnika, govore da je postojalo čak 57 načina da se pogubi čovjek tj Srbin. Mada, sudeći po zverstvima, pogubiti je blaga reč, tačna je masakr i tortura neviđena čak ni u zloglasnim logorima poput Aušvica. Naime, dok su se u nacističkim logorima ljudi ubijali u gasnim komorama, u Jasenovcu je to rađeno ručno, pomno, mukotrpno i zverski, sa uživanjem.

Ipak, čak ni sve te slike, potoci krvi, lelek i jaukanje žene i djece, koji su mučeni do smrti spaljivanjem, zabadanjem eksera u glavu, grupnim silovanjem, nisu uspjeli da slome jednog zatvorenika koji je svoju vjeru u bolju sutrašnjicu i u slobodu, preneo na prsten u vidu nekoliko reči “I to će proći” .

Prsten i njegove reči kao zavet Gabrijela Juga

Gabrijel Jug je bio jedan od nekoliko desetina hiljada onih koji su prošli kroz pakao Stare Gradiške, jednog od logora u sistemu Jasenovca u kojem je svoju svirepost iskazivala Nada Tanić – Luburić, sestra zloglasnog ustaškog komadanta koji se nalazio na čelu Jasenovca, Maksa Luburića.

Vjekoslav “maks” Luburić, ustaški zločinac

Prsten koji je izrađen u kovačnici Stare Gradiške, a koji je pored poruke, sadržao i njegove inicijale G.J, Jug je dobio neposredno pre nego što je trebalo da bude transportovan iz Zagreba u neki od logora Trećeg rajha na prisilan rad.

Da ova priča dospe u medije i da služi kao primjer da sve loše u životu prođe i da je samo život vječan, postarao se sam Jug, koji je tokom transporta u februaru 1945. godine, uspjeo da pobegne iz voza na glavnoj železničkoj stanici u Zagrebu.

Kao sjećanje na teške dane u logoru, sa sobom je kući poneo prsten i krvavu košulju u kojoj je bio sve do odlaska u partizane. Kako se navodi u dokumentima muzeja Jasenovac, košulju je sačuvala tetka Gabrijela Juga, kod koje se krio pre nego što je pristupio partizanima.

Jug je doživeo duboku starost i preminuo je 2002. godine u 83 godini života.

Film “Dara iz Jasenovca”

Košulja, prsten, psima i dokumenti u muzeju Jasenovca

Pisma iz logora, logorske dopisne karte, iseljeničke pasoše zatočenika upućenih na prisilni rad u Treći Rajh, ljekarske doznake, kao i ugovor o radu zarobljenika Gabrijela Juga, upućenoga iz logora Stara Gradiška na prisilni rad, završili su u Javnoj ustanovi “Spomen područje Jasenovac” posredstvom supruge preminulog Gabrijela, Marije, koja im te stvari poklonila u decembru 2005. godine.

Svi ovi predmeti, kao i još mnogo svedočanstava o zvestvima ustaša u logorima za vreme Drugog svetskog rata, danas su deo stalne postavke koja je trajno pohranjena unutar memorijalnog muzeja Spomen-područja Jasenovac.

(blic)

Recent Posts